Ceuta: "Sinds de toestroom van migranten bijna elke dag een geval van seksueel geweld"

Een maand na de massale toestroom van tienduizenden migranten naar Ceuta wordt de omvang van de crisis steeds duidelijker. Niet alleen slapen nog altijd veel mensen op straat en zitten de opvangcentra overvol, ook bij het parket stapelen de dossiers zich op.

Silvia Rojas, hoofdaanklager van de Spaanse enclave, zegt dat het aantal gevallen van seksueel geweld sinds het begin van de migratiestroom eind juli “exponentieel” is toegenomen.

In enkele weken tijd werden 23 klachten ingediend. “23 betekent bijna één procedure wegens seksueel geweld per dag”, zegt de magistrate in een interview met El País. “Dat baart ons zorgen.”

De aanklager wijst ook op de bijzondere kwetsbaarheid van sommige slachtoffers, onder wie minderjarige migranten die illegaal in het land verblijven. Volgens haar kan het werkelijke aantal gevallen bovendien hoger liggen dan het aantal ingediende klachten. Sommige slachtoffers zouden uit angst of vanwege hun administratieve status kunnen aarzelen om naar de rechter te stappen.

Acht mannen worden onderzocht

Op dit moment worden acht mannen in deze zaken onderzocht: vier Marokkanen, drie Spanjaarden en één Belg.

Die samenstelling verdient enige toelichting, omdat het onderwerp bijzonder gevoelig ligt. De stijging van het aantal gevallen valt weliswaar samen met de migratiecrisis, maar de verdachten zijn lang niet allemaal Marokkaanse migranten.

Toch is de vaststelling van procureur Silvia Rojas bijzonder scherp. Ze werkt al ruim twintig jaar in Ceuta en maakte ook de migratiecrisis van 2021 mee, maar volgens haar is de huidige situatie ongezien. Sinds 30 juli zouden bijna 70.000 mensen het grondgebied zijn binnengekomen. Dat is ongeveer evenveel als de permanente bevolking van de stad, die zo’n 80.000 inwoners telt.

“Dit is een gebeurtenis zonder voorgaande in de geschiedenis van ons land”, vat ze het samen.

Een stad waar de voorzieningen hun limiet bereiken

De tijdelijke demografische schok heeft de lokale voorzieningen zwaar onder druk gezet.

De procureur wijst op de overbelasting van de jeugdbescherming, maar ook op de problemen waarmee de gezondheidszorg en het onderwijs kampen. Volgens haar beschikt Ceuta eenvoudigweg niet over de capaciteit om een dergelijke toestroom alleen op te vangen.

Volgens de procureur zijn naar schatting 1.400 tot 1.600 minderjarigen de enclave binnengekomen, terwijl Ceuta lang niet genoeg opvangplaatsen heeft voor zoveel kinderen.

Een van de voorgestelde oplossingen is om de minderjarigen over andere Spaanse autonome regio’s te verspreiden. Vervolgens wordt hun situatie individueel bekeken, wat afhankelijk van het geval kan leiden tot gezinshereniging of terugkeer naar het land van herkomst.

Woede onder de bevolking

Naast de overbelaste overheidsdiensten loopt ook de maatschappelijke spanning steeds verder op.

In Spanje zijn betogingen georganiseerd uit onvrede over de situatie in Ceuta. Ook in de enclave zelf groeit de frustratie bij de bevolking, die al meer dan een maand met de crisis wordt geconfronteerd. Tegelijk blijven lokale verenigingen vrouwen, kinderen en de meest kwetsbare migranten helpen, al wordt de situatie steeds moeilijker.

De procureur vreest vooral dat de oplopende spanningen de samenleving verder onder druk zetten.

Gevraagd naar de mogelijkheid van een “sociale uitbarsting” roept Silvia Rojas op om de situatie niet verder op de spits te drijven. Tegelijk erkent ze dat de inwoners van Ceuta het gevoel hebben dat er “een maand lang niets is gebeurd." De onvrede gaat inmiddels verder dan alleen de aanpak van de migratie.

Volgens BFM roept ook een Spaans politierapport vragen op over de houding van de Marokkaanse ordediensten tijdens de massale toestroom. Die zouden zich bijzonder soepel hebben opgesteld. Daarmee krijgt de crisis, die inmiddels een binnenlands politiek thema is geworden in Spanje, ook een diplomatieke dimensie.

Van migratiecrisis naar veiligheidscrisis

Seksueel geweld is inmiddels een van de gevoeligste aspecten van deze ontwikkeling. Het cijfer van 23 klachten moet wel met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd: het bewijst niet dat al deze feiten door nieuwkomers zijn gepleegd en volstaat op zichzelf evenmin om een rechtstreeks verband te leggen tussen immigratie en criminaliteit.

Toch valt de vaststelling van de procureur die de vervolging in de enclave leidt, moeilijk te negeren: volgens haar is het aantal dergelijke feiten sinds de massale toestroom eind juli “exponentieel” toegenomen.

In een stad met 80.000 inwoners, waar in enkele dagen tijd een bijna even grote groep mensen arriveerde, gaat het inmiddels dan ook niet meer alleen om de vraag hoe al die nieuwkomers moeten worden opgevangen.

De vraag is nu ook hoe de orde kan worden gehandhaafd, slachtoffers kunnen worden beschermd en kan worden voorkomen dat een migratiecrisis uitmondt in een langdurige maatschappelijke crisis.