Gwendolyn Rutten onder vuur na uitspraken over “Joodse invloed” op Eurovisie

Rusland erbij gehaald, Israël geviseerd

In de uitzending bekritiseerde Gwendolyn Rutten, Vlaams parlementslid voor Anders en voormalig minister, de deelname van Israël aan het Songfestival. Ze verwees naar de uitsluiting van Rusland na de inval in Oekraïne en zei dat Israël vandaag anders wordt behandeld. “We zien de ene gruwel na de andere, maar zodra het over Israël gaat, durft niemand nog iets te zeggen”, klonk het.

“Joods geld geeft de doorslag"

Daarnaast viel ze het Songfestival zelf aan. Volgens haar is het evenement een “commercieel circus” waarin geld de doorslag geeft. Ze verwees daarbij expliciet naar hoofdsponsor Moroccanoil, dat ze omschreef als een “Joods of Israëlisch bedrijf”. Volgens Rutten helpt dat verklaren waarom Israël niet wordt uitgesloten.

Ook het stemsysteem kwam onder vuur te liggen. Omdat kijkers meerdere keren kunnen stemmen, gaf ze aan dat dit de uitslag kan beïnvloeden. “Zo krijg je dat Israël bijna wint, als een soort statement. Er zit lobbywerk achter”, klonk het.

Oproep tot boycot en staking bij VRT

Rutten riep op om via economische druk in te grijpen. “Raak hen waar het pijn doet. Geen uitzending betekent geen kijkers, geen kijkers betekent geen markt voor de sponsor.” Minder kijkers betekenen volgens haar ook minder stemmen en dus minder inkomsten.

Die oproep trok ze verder door. Ze pleitte ervoor dat de VRT het Songfestival niet uitzendt en verwees naar signalen dat er bij de vakbonden weerstand bestaat tegen de uitzending. Volgens haar mogen zij desnoods “burgerlijk ongehoorzaam” zijn. “Het is een mooie dag om net op dat moment te staken en de stekker eruit te trekken. Mijn steun hebben ze alvast”, zei ze. Op sociale media riep ze VRT-topman Frederik Delaplace expliciet op tot een boycot.

Op sociale media kreeg Rutten flink wat tegenwind. "Het is op zijn minst opmerkelijk te noemen dat de Vlaamse liberalen oproepen tot censuur en vakbonden aansporen om via een staking een boycot van Eurosong af te dwingen," viel te lezen.

Dat een muziekfestival geboycot zou moeten worden vanwege de deelname van Israël, voelt wrang in het licht van 7 oktober 2023, toen Hamas uitgerekend het Nova-festival aanviel om er een bloedbad aan te richten.

Antisemitische clichés

De reactie op haar uitspraken liet niet op zich wachten. Ralph Pais, vicevoorzitter van het Joods Informatie- en Documentatiecentrum (JID), spreekt van “gevaarlijke antisemitische clichés”. Volgens Pais is vooral de koppeling tussen Joden, geld en macht problematisch. In een publieke reactie gaat het JID nog verder en klinkt het dat Rutten een rode lijn overschrijdt. Haar verwijzingen naar “Joodse invloed” en “Joods kapitaal” zouden, volgens de organisatie, niet misstaan hebben in het Duitsland van de jaren 30.

Pais wijst ook op feitelijke fouten. “Moroccanoil is opgericht in Canada en de Verenigde Staten. Het heeft een vestiging in Israël, maar het is geen Israëlisch bedrijf. Het als ‘Joods’ bestempelen omdat de oprichters Joods zijn, en dat vervolgens verbinden aan geld en invloed, gaat veel te ver.”

Daarnaast hekelt hij het gebrek aan tegenspraak in de uitzending. “Er werden zware beschuldigingen geuit zonder dat iemand nuance aanbracht of doorvroeg. Dat is opvallend, zeker in een programma van de openbare omroep.” Ook de vergelijking met Rusland noemt hij onhoudbaar. “Rusland viel Oekraïne binnen. Israël werd op 7 oktober aangevallen. Dat is niet vergelijkbaar.”

Het JID heeft Rutten intussen aangeschreven en vraagt een publieke reactie. Of er verdere stappen volgen, blijft voorlopig open. “We hopen dat ze erkent dat ze te ver is gegaan. Zo niet, bekijken we welke stappen mogelijk zijn”, zegt Pais.

De rel legt een bredere spanning bloot. Het Eurovisiesongfestival ligt al langer onder vuur vanwege geopolitieke spanningen, maar de discussie rond Rutten gaat veel verder dan dat. Ze raakt aan de vraag hoe ver politieke kritiek kan gaan, en wanneer die omslaat in antisemitische stereotypering.