Deutsche Bank Research: "Nooit eerder waren we zo bezorgd"

"Nooit eerder zijn we zo bezorgd geweest over zes megatrends die economieën en markten beïnvloeden als vandaag. Ons nieuwe, door AI aangedreven megatrendmodel toont namelijk aan dat de wereld geconfronteerd wordt met zware tegenwind door verschillende overlappende megatrends. Een situatie die na de Tweede Wereldoorlog alleen werd gezien tijdens de oliecrisissen van de jaren 70 en bij het begin van de financiële crisis van 2008."

Aan de vooravond van een grote historische verandering

De eerste paragraaf van een onderzoek dat Luke Tempelman en Galina Pozdnyakova schreven voor Deutsche Bank Research leest weinig enthousiasmerend. De studie, die de naam "Megatrends: AI vs the decade's structural headlines" meekreeg, maakt gewag van zes megatrends. Dat zijn de grootste krachten die markten en economieën op lange termijn vormgeven. Uit hun model blijkt dat we aan de vooravond staan van een grote historische verandering. "We zijn ervan overtuigd dat deze transformatie meer van ons zal vragen dan andere periodes van ingrijpende verschuivingen in het economische regime", schrijven beiden.

Zes megatrends

Het model bekijkt zes grote krachten die de economie en de markten de komende jaren kunnen sturen.

1. Technologie is de positieve kracht. Vooral AI kan de productiviteit sterk verhogen, maar het duurt altijd even tussen de uitvinding van een technologie en het echte effect op de economie.
2. Staatsschuld is volgens hen de grootste negatieve kracht. Overheden hebben steeds grotere tekorten, en de vergrijzing maakt dat probleem erger. Toch kan hoge schuld soms draaglijker worden als andere trends voor sterke groei zorgen.
3. Geopolitiek en globalisering zorgen voor veel onzekerheid. Spanningen tussen landen zijn negatief, maar dat betekent niet automatisch dat de economie recht naar beneden gaat. Handel kan zich aanpassen via nieuwe toeleveringsketens, en ideeën blijven zich sneller dan ooit wereldwijd verspreiden.
4. Binnenlandse politiek en sociale onvrede wegen op de economie. Ontevreden kiezers steunen vaker extremere politici, die soms snelle oplossingen beloven maar de lange termijn kunnen schaden.
5. Demografie gaat niet alleen over vergrijzing of migratie. Belangrijk is ook of jonge mensen nog gezinnen vormen, kinderen krijgen en actief deelnemen aan de economie.
6. Energie is de meest complexe trend. Energiezekerheid en spreiding van energiebronnen worden belangrijker. Energiecrises doen op korte termijn pijn, maar kunnen op lange termijn ook innovatie en efficiënter energiegebruik stimuleren.

Samengevat komen de auteurs tot de conclusie dat AI en technologie de economie vooruit kunnen duwen, maar dat schulden, geopolitiek, sociale onrust, demografie en energieproblemen tegelijk voor stevige tegenwind zorgen.

Schulden vormen de meest zorgwekkende indicator

Van die zes megatrends zijn overheidstekorten en staatsschulden volgens de auteurs het meest zorgwekkend. In veel ontwikkelde landen is de schuld al hoog, en die druk zal waarschijnlijk verder toenemen omdat de begrotingstekorten groot blijven. Vooral de VS worden genoemd: de Amerikaanse staatsschuld zou volgens het CBO stijgen van ongeveer 100% van het bbp naar 120% tegen 2036. Ook de schuldenberg in een reeks EU-landen, waaronder België, belooft weinig goeds.

Kan technologie ons redden?

Veel bedrijven zeggen dat ze zich voorbereiden op volatiliteit, maar eigenlijk rekenen ze nog altijd op een vrij normaal scenario: matige groei, stabiele schuldmarkten, beheersbare inflatie en gemiddelde beursrendementen. Volgens de auteurs is dat waarschijnlijk te optimistisch. Richting 2030 en daarna draait alles om één grote vraag: kan technologie, vooral AI, de negatieve trends zoals hoge staatsschulden en slechte demografie compenseren?

Twee mogelijke uitkomsten

De auteurs anticiperen twee mogelijke uitkomsten:

1. AI maakt zijn belofte waar en zorgt voor een sterke productiviteitsgroei. Dan kunnen economieën en markten naar nieuwe hoogtes gaan.
2. AI valt tegen en levert alleen beperkte verbeteringen op. Dan worden hoge schulden en demografische problemen een zware last, met mogelijk een lange en diepe neergang.

Samengevat worden de komende jaren waarschijnlijk onrustig. Ofwel krijgen we een productiviteitsboom dankzij AI, ofwel een langdurige tegenwind door schulden en demografie.