Na de Republikeinse nederlaag neemt JD Vance afstand van Trump en bereidt hij zich voor op de periode na 2028

De Republikeinse nederlaag bij de midtermverkiezingen van 3 november zou een keerpunt kunnen betekenen in de relatie tussen Donald Trump en zijn vicepresident. Nu de Democraten opnieuw de controle over het Congres hebben verworven, publiceerde JD Vance woensdag een uitgebreid bericht op X waarin hij de oorlog tegen Iran uitdrukkelijk aanwijst als de belangrijkste oorzaak van de electorale nederlaag.

“De reden voor onze nederlaag is de oorlog”, schreef de voormalige senator uit Ohio. “Iedereen weet waarom we verloren hebben. Elk openhartig gesprek over de weg vooruit moet voortaan daar beginnen.” Een ongebruikelijke uitspraak voor een vicepresident, zeker omdat JD Vance zich vóór het uitbreken van de oorlog op 28 februari al kritisch had uitgelaten over de Amerikaanse militaire interventie.

Toch hoedt hij zich ervoor Donald Trump rechtstreeks te bekritiseren. In zijn bericht benadrukt hij dat de president zelf al heeft erkend dat de oorlog de verkiezingsuitslag heeft beïnvloed.

Oorlog in Iran als breekpunt met de kiezers?

Sinds het begin van de militaire operatie tegen de Islamitische Republiek bevindt JD Vance zich in een ongemakkelijke positie. Als voorstander van een minder interventionistisch buitenlands beleid zou hij de president, volgens verschillende berichten in de Amerikaanse pers, hebben afgeraden de Verenigde Staten in een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten te storten.

Toch steunde hij publiekelijk de beslissingen van het Witte Huis, terwijl hij zich tijdens de eerste weken van het conflict opvallend op de achtergrond hield. De verkiezingsnederlaag lijkt hem nu de gelegenheid te bieden zijn meningsverschillen openlijker te uiten.

Volgens Fox News zou JD Vance vooral opnieuw aansluiting willen vinden bij Republikeinse kiezers die ontgoocheld zijn over een militaire interventie die zij beschouwen als strijdig met de beloften van Donald Trump.

Tijdens zijn presidentscampagne had Trump immers beloofd een einde te maken aan de “eeuwige oorlogen” en de Amerikaanse belangen voorop te stellen.

Ook Donald Trump erkent dat het conflict een impact heeft gehad op de verkiezingsuitslag. Toch blijft hij zijn beslissing om Iran aan te vallen verdedigen, met het argument dat hij Teheran ervan wil weerhouden kernwapens te ontwikkelen.

Een politieke agenda die sterk op een presidentsprogramma lijkt

Naast zijn analyse van de verkiezingsnederlaag schetst JD Vance in zijn bericht ook verschillende lijnen voor de toekomst van de Republikeinse Partij. De vicepresident pleit onder meer voor een einde aan de oorlog, een hernieuwde focus van de regering op de levensduurte, een bevestiging van de ‘America First’-doctrine en een herziening van de betrekkingen tussen Washington en Israël.

“Wie gewoon boos is over de verkiezingsuitslag, heeft daar alle reden toe. Laten we die woede omzetten in actie en ons inzetten om ons land te redden”, besluit hij.

Deze voorstellen komen er op een moment waarop de vraag wie Donald Trump zal opvolgen steeds nadrukkelijker op de voorgrond treedt in het Amerikaanse politieke debat.

Omdat Trump grondwettelijk geen derde ambtstermijn mag nastreven, komen de eerste voorverkiezingen voor de presidentsverkiezingen van 2028 stilaan dichterbij. JD Vance heeft zijn kandidatuur nog niet aangekondigd, maar geldt als een van de mogelijke kandidaten om de Republikeinse nominatie binnen te halen. Hij zou daarbij wel eens concurrentie kunnen krijgen van minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, die geregeld lof krijgt van Donald Trump.

Afstand nemen van Trump zonder zijn tegenstander te worden

Voor JD Vance bestaat de uitdaging erin afstand te nemen van bepaalde beslissingen van de president, zonder de politieke beweging die hem aan de macht heeft gebracht de rug toe te keren. “De grote moeilijkheid voor hem zal erin bestaan zich van Trump te onderscheiden, zonder daarom de anti-Trump te worden”, zegt Yascha Mounk, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Johns Hopkins-universiteit, in Le Figaro.

De politicoloog wijst erop dat de vicepresident nog altijd nauw verbonden is met de president, hoewel hij zich vóór zijn overstap naar het kamp van Trump jarenlang een uitgesproken tegenstander van hem toonde. JD Vance lijkt zich dan ook te willen profileren als vertegenwoordiger van een nationalistisch-conservatieve stroming die terughoudender staat tegenover buitenlandse militaire interventies en kritischer kijkt naar de traditionele Amerikaanse bondgenootschappen.

Deze stroming, waarvan voormalig presentator Tucker Carlson een van de bekendste stemmen is, verdedigt een bijzonder strikte interpretatie van het ‘America First’-principe. De politieke evenwichtsoefening blijft echter bijzonder complex: JD Vance moet zowel de kiezers overtuigen die ontgoocheld zijn over het buitenlandse beleid van de regering als het vertrouwen van Donald Trump behouden.

Met nog twee jaar te gaan tot de presidentsverkiezingen wijst zijn tussenkomst in elk geval op een koerswijziging in de retoriek van de vicepresident. Zonder zijn alliantie met de president op te geven, verdedigt hij nu openlijk een andere beleidslijn over een van de meest omstreden dossiers van Trumps tweede ambtstermijn.