Nieuwe regels voor energie, cadeaubonnen en dierenartsen moeten consumenten beter beschermen

Een afrekening voor energie die pas jaren na het verbruik in de bus valt, een energiecontract dat door een administratieve fout naar een andere leverancier wordt overgezet of een cadeaubon die na enkele maanden niet meer geldig is. De federale regering wil consumenten beter beschermen tegen dergelijke situaties.

Een reeks maatregelen is opgenomen in een wetsontwerp met diverse bepalingen, dat werd goedgekeurd in de commissie Economie. Het initiatief komt onder meer van minister van Consumentenbescherming Rob Beenders en minister van Economie David Clarinval.

Energie vormt een van de belangrijkste onderdelen van de hervorming.

Strengere termijnen voor oude energiefacturen

Het wetsontwerp wil voorkomen dat energieleveranciers jaren later nog onverwacht hoge bedragen aanrekenen aan hun klanten.

Zo zouden leveranciers geen facturen meer mogen opstellen op basis van meterstanden of rechtzettingen die ze meer dan een jaar eerder van de distributienetbeheerder hebben ontvangen. Daarnaast zou de verjaringstermijn voor onbetaalde energiefacturen worden teruggebracht van vijf naar twee jaar, te rekenen vanaf de vervaldatum.

De maatregel moet vermijden dat gezinnen die hun voorschotten correct hebben betaald, jaren later plots met een hoge eindafrekening worden geconfronteerd.

Rob Beenders verdedigt de ingreep: "Als je ervan uitgaat dat je energiefacturen in orde zijn en je plots duizenden euro's moet bijbetalen voor een periode van jaren geleden, brengt dat je gezinsbudget in de problemen. Mensen moeten weten waar ze financieel aan toe zijn. Daarom leggen we duidelijke grenzen vast."

Fouten bij de overdracht van energiecontracten moeten binnen drie maanden worden rechtgezet

Ook onterechte overnames van energiecontracten worden aangepakt. Door een administratieve fout kan een leverancier bijvoorbeeld de energievoorziening van een adres overnemen, hoewel de bewoner nooit heeft gevraagd om van leverancier te veranderen.

Volgens het wetsontwerp krijgen de betrokken leveranciers drie maanden de tijd om de fout recht te zetten. In afwachting daarvan behoudt de consument de tarieven van zijn oorspronkelijke contract.

Wordt de fout niet binnen die termijn gecorrigeerd, dan mogen geen van beide leveranciers de betrokken periode aanrekenen.

"Als je niets hebt aangevraagd, mag je ook niet opdraaien voor een fout tussen twee energieleveranciers. Zij moeten dat onderling oplossen. Het is niet aan de consument om achter de administratie aan te lopen", aldus Beenders.

Duidelijkere regels bij een verhuis

Het wetsontwerp wil ook de verplichtingen bij een verhuis verduidelijken. Het uitgangspunt is eenvoudig: zowel de vorige als de nieuwe bewoner betaalt uitsluitend voor de energie die hij daadwerkelijk heeft verbruikt.

Consumenten zouden 21 dagen krijgen om een overdracht van energiecontracten te melden. Gebeurt die melding telefonisch, dan moet de leverancier ze schriftelijk bevestigen.

Daarnaast moeten leveranciers een overnamedocument ter beschikking stellen dat door beide partijen kan worden ingevuld. Ontbreekt dat document, dan kunnen ook andere bewijsstukken worden aanvaard, zoals een huurcontract, een plaatsbeschrijving of een document dat de datum van de sleuteloverdracht bevestigt.

Cadeaubonnen moeten minstens twee jaar geldig blijven

Ook de geldigheidsduur van cadeaubonnen wordt aangepakt. Die verschilt momenteel sterk van winkel tot winkel.

Het wetsontwerp voorziet in een minimale geldigheidsduur van twee jaar voor cadeaubonnen.

Voor beurtenkaarten zou de minimumtermijn één jaar bedragen, vanaf het eerste gebruik. De regeling geldt onder meer voor kaarten voor fitnesscentra, zwembaden, wellnesscentra, yogalessen en vergelijkbare activiteiten.

"Een cadeaubon of een kaart voor meerdere beurten wordt met echt geld gekocht. Je moet dus voldoende tijd krijgen om die te gebruiken", stelt Beenders.

Vrije keuze van dierenarts bij aankoop van een huisdier

Wie een huisdier koopt, zou voortaan meteen vrij zijn eigen dierenarts kunnen kiezen.

Momenteel moet de nieuwe eigenaar tijdens het eerste jaar in principe een beroep doen op de dierenarts met wie de verkoper een overeenkomst heeft gesloten, behalve in dringende gevallen. Dat kan problemen opleveren wanneer die dierenarts ver weg woont of wanneer de eigenaar liever een vertrouwde dierenarts raadpleegt.

Het wetsontwerp wil die verplichting afschaffen, zonder de regels rond de wettelijke garantie te wijzigen.

Eigenaars zouden hun dier dus bij hun eigen dierenarts kunnen laten onderzoeken. Wie vervolgens een beroep wil doen op de wettelijke garantie, moet wel rekening houden met de bestaande wettelijke voorwaarden. In bepaalde gevallen moet de verkoper bovendien de kans krijgen om zijn verplichtingen via de eigen dierenarts na te komen.

FSMA krijgt meer bevoegdheden tegen online financiële fraude

De regering wil ook sneller kunnen optreden tegen online financiële oplichting.

Wanneer de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) een illegale website ontdekt die bijvoorbeeld valse leningen, frauduleuze beleggingen of illegale cryptodiensten aanbiedt, moet ze momenteel het dossier overmaken aan de procureur des Konings om de website te laten blokkeren.

Het wetsontwerp zou de FSMA toelaten om zelf aan operatoren te bevelen de toegang vanuit België te blokkeren tot websites die illegaal financiële producten of diensten aanbieden, wanneer er een risico bestaat op ernstige schade voor de collectieve belangen van gebruikers.

"Online financiële oplichting is de afgelopen jaren sterk toegenomen", benadrukt minister van Economie David Clarinval. Volgens hem is sneller ingrijpen noodzakelijk om te voorkomen dat nog meer mensen slachtoffer worden.

Plafond van 10.000 euro voor basisbankdienst verdwijnt

Tot slot wil het wetsontwerp de basisbankdienst aanpassen, die ervoor moet zorgen dat consumenten toegang hebben tot een bankrekening.

Momenteel mag het saldo op die rekening niet hoger zijn dan 10.000 euro. Dat plafond zou verdwijnen, waardoor betrokken particulieren voortaan grotere bedragen op hun rekening kunnen aanhouden.

Ook de procedure om toegang te krijgen tot de basisbankdienst moet worden verduidelijkt, met als doel geschillen tussen banken en hun klanten te beperken.

"Consumenten moeten kunnen rekenen op duidelijke en eerlijke regels", besluit Clarinval.

Het wetsontwerp is goedgekeurd in de commissie Economie, maar moet nog de verdere parlementaire procedure doorlopen voordat de maatregelen van kracht kunnen worden.