Theo Francken afgebeeld in hakenkruis: tentoonstelling in Jette zorgt voor politieke rel

De tentoonstelling opent zaterdag 25 juli en loopt tot 25 oktober. Centraal staat het werk van de Nederlandstalige kunstenaar ENCQ, de artiestennaam van Henk De Ruddere. Hij is vooral bekend om zijn werken met sjablonen.

Vooral twee beelden waarmee de tentoonstelling wordt aangekondigd, zorgen voor controverse. Op het eerste beeld is het gezicht van Theo Francken verwerkt in de vorm van een hakenkruis. Een tweede werk viseert MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez. Hij wordt afgebeeld met een metalen trechter op het hoofd, voor een vlag waarin Amerikaanse en Israëlische symbolen met elkaar zijn vermengd.

De affiches hebben nu ook binnen de gemeentelijke meerderheid van Jette tot discussie geleid. Anna Hovsepyan (MR), schepen van Openbare Ruimte, reageert scherp.

MR-schepen: ‘Dit gaat te ver’

“Vrijheid van meningsuiting is een principe dat ik verdedig”, zegt Hovsepyan. “Maar ik kan niet aanvaarden dat 30.000 euro aan overheidsgeld wordt gebruikt om werken te financieren die gebruikmaken van beelden die met het nazisme worden geassocieerd.”

Ze verwijst daarbij uitdrukkelijk naar de afbeelding van politici met een hakenkruis. “Dat is een gebruik van overheidsgeld dat ik aanklaag.” De vzw achter Atelier 34zero ontvangt jaarlijks 30.000 euro steun van de gemeente. Voor Hovsepyan overschrijdt de tentoonstelling daarmee de grenzen van wat zij als cultuur beschouwt.

De discussie over Atelier 34zero is overigens niet nieuw. “Dit onderwerp keert al enkele jaren regelmatig terug”, zegt de MR-schepen. De vraag is voor haar niet of kunstenaars scherpe politieke kritiek mogen uiten, maar wel in welke mate de overheid dergelijke kunst met belastinggeld moet ondersteunen.

Francken: ‘Nazihaatprent’

Ook Theo Francken reageerde zelf bijzonder scherp op X. “Een of andere linkse vzw (Atelier34zero) krijgt 30.000 euro van de gemeente Jette om deze nazihaatprent van me te maken en te verspreiden”, schreef de minister van Defensie.

Francken legde vervolgens de link met de recente rel rond de Nederlandse zangeres Sophie Straat op de Gentse Feesten. “Intussen moeten alle witte mannen achteraan gaan staan en roemt Unia de artistieke vrijheid van het zoveelste linkse zangeresje”, sneerde hij op X.

Straat vroeg tijdens haar optreden aan “alle witte mannen” om achteraan te gaan staan en plaats te maken voor vrouwen, mensen van kleur en queer personen. De actie leidde tot ongeveer tweehonderd meldingen bij Unia. Maar het gelijkekansencentrum zag onvoldoende elementen voor een inbreuk op de wetgeving tegen discriminatie.

Museum verdedigt kunstenaar

Atelier 34zero neemt ondertussen geen afstand van de werken. “De kunstenaar wilde met zijn werk een scherpe kritiek geven op onze politieke wereld”, zegt Daniel, kunsthistoricus bij het museum. ENCQ viseert overigens nog andere bekende politici. Ook premier Bart De Wever (N-VA), voormalig minister Maggie De Block (Open Vld) en voormalig premier Charles Michel (MR) komen in zijn werk voor.

Maar gaat de voorstelling van Francken in een hakenkruis niet te ver? Het museum vindt van niet. Een verantwoordelijke van Atelier 34zero beschuldigt Francken ervan “racistische standpunten” in te nemen en banden te hebben gehad met figuren uit extreemrechtse kringen.

Daarom ziet hij naar eigen zeggen niets aanstootgevends in het kunstwerk. Die uitspraak zal de controverse wellicht alleen maar verder aanwakkeren. De tentoonstelling zelf moet nog beginnen.