De kritiek op de VRT groeit. En terecht
In De Afspraak legde Maarten Boudry bloot hoe de VRT cijfers over jongeren met een buitenlandse herkomst wegmoffelt. In deze vrije tribune stelt Ralph Pais (JID) zich de vraag waar journalistiek eindigt en ideologische sturing begint. En waarom hanteert de VRT tegenover Israël vaak een scherpere morele standaard dan tegenover regimes zoals Iran?
Samenvatting van het artikel
Ralph Pais stelt vast dat de VRT steeds vaker ideologische keuzes maakt in haar berichtgeving, met een scherpere morele benadering van Israël dan van regimes zoals Iran.
De kritiek op de VRT groeit. En terecht. Steeds meer Vlamingen vragen zich af hoe het mogelijk is dat een publieke omroep, gefinancierd met belastinggeld van alle burgers, zich steeds vaker gedraagt als een ideologisch gestuurd platform in plaats van als een neutrale nieuwsorganisatie.
De recente tussenkomst van Maarten Boudry in De Afspraak was in dat opzicht bijzonder verhelderend. Met concrete voorbeelden legde hij bloot hoe selectief, eenzijdig en ideologisch bepaalde berichtgeving en framing geworden zijn. Zelfs presentator Bart Schols leek zichtbaar verrast door sommige vaststellingen.
En precies daar zit de kern van het probleem.
Niemand vraagt van de VRT propaganda voor Israël. Niemand verwacht kritiekloze journalistiek tegenover welke regering dan ook. Maar wat burgers wél mogen verwachten van een openbare omroep, is evenwicht, proportionaliteit, pluralisme en intellectuele eerlijkheid.
Net dat lijkt steeds vaker te ontbreken.
Twee maten, twee gewichten
Binnenkort speelt België tegen Iran op het wereldkampioenschap voetbal. Daarbij maakt men terecht een onderscheid tussen politiek enerzijds en sport of cultuur anderzijds. Iraanse sporters zijn niet verantwoordelijk voor het regime dat hun land onderdrukt.
Maar tegelijk rijst de vraag waarom de VRT nauwelijks dezelfde morele gedrevenheid toont tegenover het Iraanse regime als tegenover Israël.
Iran is al decennialang verantwoordelijk voor systematische onderdrukking van vrouwen, publieke executies, de vervolging van homoseksuelen, het opsluiten en martelen van dissidenten en het financieren van terreurbewegingen. Het regime ondersteunt organisaties zoals Hamas, Hezbollah en de Houthi’s en exporteert extremisme en instabiliteit doorheen het Midden-Oosten.
Toch zien we bij de VRT geen permanente morele campagnes, geen dagelijkse emotionele framing, geen eindeloze panelgesprekken of systematische culturele boycots wanneer Iran ter sprake komt.
Wanneer Israël betrokken is, lijkt plots een andere journalistieke standaard te gelden.
Waarom?
Waarom wordt Israël systematisch behandeld als dé uitzondering op alle internationale normen?
Waarom krijgt een democratische rechtsstaat, die na de terreuraanslagen van Hamas op 7 oktober werd aangevallen, een disproportionele en vaak bijna obsessieve aandacht, terwijl veel bloedigere conflicten en repressievere regimes zelden dezelfde journalistieke intensiteit krijgen?
Misschien moeten we stoppen met spreken over “dubbele standaarden” en erkennen dat er voor Israël blijkbaar één uitzonderlijke standaard bestaat.
De gesloten kring van gelijkgezinden
Daarnaast groeit ook de frustratie over de ideologische eenvormigheid binnen bepaalde VRT-programma’s.
Steeds opnieuw duiken dezelfde opiniemakers, academici en activisten op, vaak afkomstig uit exact dezelfde politieke en culturele hoek. Het debat lijkt niet langer gericht op echte pluraliteit, maar op het bevestigen van één dominante visie.
Wie daarvan afwijkt, wordt al snel omschreven als “controversieel”, terwijl uitgesproken activistische stemmen zonder veel kritische afstand als neutrale experten worden voorgesteld.
Dat is geen evenwichtige journalistiek meer.
Dat lijkt steeds meer op ideologische conditionering, betaald door de belastingbetaler.
Een openbare omroep hoort een plaats te zijn waar verschillende meningen elkaar uitdagen in een eerlijk debat. Niet een echozaal waar telkens opnieuw dezelfde narratieven bevestigd worden.
Media sturen het maatschappelijk klimaat
Sinds 7 oktober voelen bovendien steeds meer Joden in België hoe het maatschappelijke klimaat verhardt. Zij zien hoe Israëlische artiesten geviseerd worden, hoe Joodse symbolen problematisch worden gemaakt en hoe de grens tussen “anti-Israël” en antisemitisme steeds verder vervaagt.
De VRT draagt daarin een grote verantwoordelijkheid. Want media bepalen mee hoe een samenleving kijkt, denkt en voelt.
Een openbare omroep hoort olie op de golven te zijn. Geen actor die maatschappelijke polarisatie versterkt via selectieve verontwaardiging, activistisch taalgebruik en ideologische framing.
De VRT behoort toe aan alle Vlamingen. Niet aan één politieke, culturele of ideologische strekking. Misschien wordt het tijd voor wat meer zelfreflectie.
Ralph Pais
Joods Informatie & Documentatiecentrum
