De Wever wil Ceuta-crisis tot op de bodem uitspitten: Van Bossuyt vraagt strengere grenscontroles

De videoconferentie van de EU-ministers van Binnenlandse Zaken ging om 10 uur van start. Aanleiding is de ongeziene migratiegolf waarbij vorige week tussen de 50.000 en 60.000 migranten de Spaanse enclave Ceuta bereikten of probeerden te bereiken. Velen kwamen via de zee aan. Daarbij kwamen minstens 72 mensen om het leven.

Vlak voor het overleg maakte premier Bart De Wever duidelijk dat hij precies wil weten hoe de situatie zo snel kon ontsporen. "Het lijkt alsof er een open deur is en dat iedereen die ons onder druk wil zetten migratie als geopolitiek wapen kan gebruiken. Dat is bijzonder frustrerend", zegt hij. Daarom wil hij "tot op de bodem uitspitten" wat zich in Ceuta heeft afgespeeld. Tegelijk benadrukt hij dat Europa zijn buitengrenzen beter moet beschermen.

Van Bossuyt wil sterkere buitengrenzen

Voor België neemt minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) deel aan het overleg. Zij wil dat Europa snel bijkomende maatregelen neemt om een herhaling van de gebeurtenissen in Ceuta te voorkomen. "Onze verantwoordelijkheid is ervoor te zorgen dat dergelijke taferelen zich niet opnieuw voordoen, in Ceuta, Melilla of elders aan de buitengrenzen van de Europese Unie", zegt Van Bossuyt.

Zij wijst erop dat de Europese buitengrens "zo sterk is als de zwakste schakel". Daarom vraagt de minister meer middelen voor Frontex, het Europese agentschap dat de lidstaten ondersteunt bij de bewaking van de buitengrenzen. Daarnaast dringt ze aan op een hardere aanpak van mensensmokkelaars en nauwere samenwerking met de landen van herkomst.

De Belgische regering neemt tegelijk afstand van de Spaanse aanpak rond regularisaties. Van Bossuyt benadrukt dat elk land zijn eigen migratiebeleid voert, maar merkt op dat België samen met een ruime meerderheid van de lidstaten een andere koers vaart.

Het federale regeerakkoord sluit een nieuwe regularisatie uit omdat dergelijke maatregelen een aanzuigeffect kunnen creëren en illegaal verblijf niet mogen belonen. Ook wijst zij erop dat België de tijdelijke grenscontroles eerder deze zomer heeft verlengd en dat het Schengensysteem vandaag al voldoende mogelijkheden biedt om deze controles te versterken.

Sánchez ligt steeds zwaarder onder vuur

De kritiek richt zich niet alleen op Marokko. Ook de Spaanse regering krijgt steeds meer tegenwind. Liefst 22 Europese regeringen riepen de Europese Commissie op om de buitengrenzen beter te beschermen. Italië schorste zelfs tijdelijk de Schengenafspraken met Spanje, terwijl verschillende regeringsleiders strengere maatregelen vragen.

Onder meer de Poolse premier Donald Tusk haalde scherp uit naar Pedro Sánchez. Hij wees erop dat Polen miljarden investeerde in grensbeveiliging en duizenden militairen en grenswachters inzette. Ook de Italiaanse premier Giorgia Meloni, de Deense premier Mette Frederiksen en negentien andere regeringsleiders drongen aan op een veel strengere bewaking van de Europese buitengrenzen.

Toch neemt De Wever een genuanceerder standpunt in. Hij vindt dat Sánchez als democratisch verkozen premier het recht heeft zijn eigen beleid te voeren, al maakt hij tegelijk duidelijk dat Europa zijn buitengrenzen beter moet afsluiten.

Ook de rol van Marokko ligt onder een vergrootglas

Naast de kritiek op Madrid blijft ook de rol van Marokko onderwerp van discussie. In de dagen vóór de massale oversteek verschenen op sociale media video's waarin jongeren beweerden dat de grens openstond. Op de Marokkaanse nationale feestdag trokken vervolgens tienduizenden mensen met wetsuits, zwemvliezen en opblaasbare banden naar de kust bij Ceuta.

Verschillende Spaanse media vermoeden dat Rabat de massale oversteek bewust liet gebeuren. Ook verschenen berichten dat migranten zouden zijn aangemoedigd om de grens over te steken. Europese instellingen houden zich voorlopig op de vlakte. Zij prijzen vooral de medewerking van Marokko bij de terugkeer van duizenden migranten en vermijden harde beschuldigingen.

Spaanse migratiebeleid ligt al langer onder vuur

De gebeurtenissen in Ceuta komen niet uit het niets. De regering-Sánchez botst al langer met verschillende Europese partners. Spanje verzette zich eerder tegen hogere NAVO-uitgaven, leverde relatief beperkte militaire steun aan Oekraïne en voerde begin dit jaar een omvangrijke regularisatiecampagne voor mensen zonder verblijfsvergunning. Uiteindelijk werden bijna 1,2 miljoen aanvragen ingediend.

Daarnaast besliste het Spaanse Hooggerechtshof eind juni dat migranten die zwemmend Ceuta bereiken niet automatisch mogen worden teruggestuurd. Pas afgelopen zondag plaatste Spanje een drijvende barrière in zee. Verschillende Europese regeringen vragen zich af waarom die maatregel niet onmiddellijk na die uitspraak werd genomen.

Spaanse oppositie voert druk verder op

Ook vanuit de Spaanse oppositie neemt de druk toe. Santiago Abascal, leider van de rechts-conservatieve oppositiepartij Vox, spreekt over "een invasie" en verwijt Sánchez dat hij de situatie volledig uit de hand liet lopen. Hij eist de onmiddellijke terugkeer van alle illegale migranten, een permanente militaire aanwezigheid aan de grens en strengere maatregelen tegenover Marokko.

Daarnaast voert ook de centrumrechtse Partido Popular de druk op. Partijleider Alberto Núñez Feijóo bezocht Ceuta en sprak er met politie- en grenswachters. Zijn partij verwijt Sánchez dat hij de grootste aantasting van de Spaanse soevereiniteit in jaren niet wist te voorkomen.

Europa zoekt een gezamenlijke aanpak

Tijdens de videoconferentie bespreken de ministers extra steun van Frontex, strengere grenscontroles en snellere terugkeerprocedures. Daarnaast bekijken zij hoe de Europese Unie kan voorkomen dat migratie opnieuw als geopolitiek drukmiddel wordt ingezet.

Voor België is de boodschap duidelijk. De federale regering wil dat de Europese buitengrenzen beter worden bewaakt, mensensmokkelaars harder worden aangepakt en het Schengensysteem maximaal wordt benut om nieuwe massale migratiestromen te voorkomen.