Zaak-Arday: hoe de BBC zelf deel van het schandaal werd
De BBC ligt onder vuur voor haar rol in de opmars van Jason Arday. Jarenlang bracht de Britse openbare omroep zijn opmerkelijke levensverhaal zonder veel kritische vragen. Nu belangrijke delen van dat levensverhaal zijn doorgeprikt, krijgt ook de BBC kritiek op haar rol in de affaire.
Samenvatting van het artikel
De BBC besteedde jarenlang veel aandacht aan Jason Arday, zonder zijn beweringen grondig te controleren. The Spectator verwijt de omroep dat hij na het uitbreken van de affaire vooral focuste op Nathan Cofnas, die de zaak aan het licht bracht.
Zes jaar lang was Jason Arday een graag geziene gast bij de BBC. Zijn levensverhaal sprak tot de verbeelding: een zwarte professor met autisme, die tot zijn elfde niet zou hebben gesproken en pas op zijn achttiende zou hebben leren lezen en schrijven, werd uiteindelijk de jongste zwarte professor aan de universiteit van Cambridge.
De BBC besteedde jarenlang veel aandacht aan Arday en zijn levensverhaal. Uit onderzoek van Steven Edginton voor The Spectator blijkt dat Arday vóór juli 2026 minstens elf keer op de radio kwam. Daarnaast verschenen vier nieuwsartikels over hem en gaf hij twee televisie-interviews.
Alles samen ging het om bijna zes uur aan BBC-uitzendingen. Intussen zijn enkele van de opmerkelijkste verhalen die Arday daarin vertelde door de feiten ingehaald.
De BBC stelde weinig vragen
The Spectator ging de optredens van Arday bij de BBC sinds 2020 na. In juni van dat jaar sprak hij in The Moral Maze over raciale rechtvaardigheid. Enkele maanden later nodigde Newsnight hem uit om het over racisme aan universiteiten te hebben. In 2021 kwam hij bij BBC News opnieuw over hetzelfde onderwerp aan het woord.
Na zijn benoeming in Cambridge in 2023 nam de aandacht sterk toe. De BBC nam toen ook de opvallendste elementen uit zijn biografie over. Zo zou Arday tot zijn elfde niet hebben gesproken en pas op zijn achttiende hebben leren lezen en schrijven.
Over beide beweringen bestaan inmiddels ernstige twijfels. Twee voormalige klasgenoten vertelden The Guardian dat zij zich herinneren dat Arday op de lagere school sprak, grapjes maakte en zong.
Ook het verhaal dat hij voor zijn achttiende niet kon lezen of schrijven, roept vragen op. Arday verliet op zijn zestiende de middelbare school met twee GCSE-diploma’s. Dat valt moeilijk te rijmen met de bewering dat hij toen nog niet kon lezen of schrijven.
Miljoenen voor het goede doel?
Ook andere verhalen die Arday bij de BBC vertelde, waren op zijn minst opmerkelijk. Zo zei hij dat hij acht jaar lang zeven uur per dag snooker had gespeeld.
Daarnaast vertelde hij dat hij vóór zijn veertigste één miljoen pond voor goede doelen wilde inzamelen. Later verklaarde hij dat hij die kaap al op zijn dertigste had bereikt. Uiteindelijk sprak hij zelfs over bijna vijf miljoen pond. Hij zou ook gaarkeukens hebben georganiseerd en aan tal van sportevenementen voor goede doelen hebben deelgenomen.
Verschillende Britse media probeerden daar de voorbije weken bewijzen van terug te vinden, maar slaagden daar niet in. The Telegraph onderzocht onder meer zijn uitspraken over marathons en fondsenwerving, zonder de genoemde bedragen te kunnen bevestigen.
Een teruggevonden JustGiving-pagina uit 2010 vertelt bovendien een ander verhaal. Daarop stond als doel 250.000 pond inzamelen vóór zijn vijftigste. Op dat moment stond de teller op iets meer dan 6.000 pond.
De BBC maakte Arday mee groot
Voor Steven Edginton gaat het daarom om meer dan enkele interviews waarin te weinig kritische vragen werden gesteld. Hij beschuldigt de BBC ervan zes jaar lang een “propagandacampagne” voor Arday te hebben gevoerd.
Dat is een scherpe beschuldiging. Toch roept de lange lijst van uitzendingen die The Spectator verzamelde een eenvoudige vraag op: waarom werden zulke uitzonderlijke beweringen jarenlang herhaald zonder ze grondig te controleren?
Bovendien interviewde de BBC Arday niet alleen. Hij mocht ook zelf programma’s maken. In 2023 kreeg hij de kans een editie van het prestigieuze radioprogramma Today samen te stellen. Eerder viel die eer te beurt aan mensen als Stephen Hawking, Tim Berners-Lee, Theresa May en Richard Branson. In 2025 maakte Arday voor Radio 4 verschillende bijdragen over eenzaamheid.
De BBC was uiteraard niet de enige instelling die Arday een groot podium gaf. Ook universiteiten, kranten en andere Britse instellingen droegen bij aan zijn bekendheid. Maar door haar enorme bereik en de vele optredens die ze hem bood, speelde de openbare omroep daarin wel een belangrijke rol.
Elf dagen wachten op het eerste artikel
Op 21 juli 2026 barstte de zaak los. De Amerikaanse academicus Nathan Cofnas publiceerde op Substack een uitgebreid dossier waarin hij Arday beschuldigde van plagiaat en vraagtekens plaatste bij verschillende delen van zijn biografie.
Cofnas is zelf een omstreden figuur vanwege zijn werk en uitspraken over ras, genetica en IQ. Cambridge schoof hem eerder aan de kant na ophef over uitspraken over raciale verschillen en meritocratie.
Intussen werd hij ook geschorst aan de UGent, waar hij na zijn vertrek uit Cambridge onderdak had gevonden. De schorsing volgt op een onderzoek van de universiteit naar mogelijke discriminatie, haat en racisme.
Volgens The Spectator ging bij de BBC opvallend veel aandacht naar Cofnas zelf, terwijl zijn beschuldigingen minder grondig werden onderzocht. De openbare omroep wachtte elf dagen met het publiceren van een eerste artikel over de affaire.
Dat artikel kreeg als titel: “Cambridge professor at centre of plagiarism row defends his work”. Al in de eerste alinea’s wees de BBC op de omstreden standpunten van Cofnas en op het feit dat hij eerder zijn positie in Cambridge was kwijtgeraakt.
Andere Britse media hadden ondertussen wel verschillende beweringen van Arday onderzocht en daar ernstige vraagtekens bij geplaatst.
Veel aandacht voor Cofnas, minder voor zijn dossier
De BBC besteedde uitvoerig aandacht aan Cofnas, zijn ideeën en de beschuldigingen dat racisme een rol speelde bij de kritiek op Arday. De concrete elementen uit Ardays dossier kregen veel minder aandacht.
The Spectator wijst daarbij ook naar BBC Verify, de afdeling die zich specifiek bezighoudt met het controleren van feiten en desinformatie. Ondanks haar tientallen journalisten deed die geen afzonderlijk onderzoek naar de zaak-Arday.
In dezelfde periode hield BBC Verify zich wel bezig met andere onderwerpen, zoals desinformatie die met artificiële intelligentie was gemaakt en onjuiste beweringen over zonnecrème.
Na zijn dood klinkt vooral het verwijt van een ‘heksenjacht’
Jason Arday overleed op 14 augustus. Sindsdien bracht de BBC verschillende artikels waarin medestanders spreken over een “heksenjacht” of een door racisme gevoede hetze tegen hem.
The Spectator verwijst onder meer naar berichtgeving over oproepen tot een openbaar onderzoek naar de vermeende “witch hunt” tegen Arday. Ook kritiek van de kanselier van Cambridge op de manier waarop de media de zaak behandelden, kreeg aandacht.
Volgens de critici blijft één vraag daarbij grotendeels onbeantwoord: welke rol speelde de BBC zelf? De omroep hielp Arday jarenlang bekend te maken, maar heeft tot dusver nauwelijks onderzocht hoe ze zelf met zijn opmerkelijke beweringen is omgegaan.
En wat met de verantwoordelijkheid van de BBC?
De dood van Jason Arday geeft de affaire onvermijdelijk een tragische dimensie. Toch verdwijnen daarmee de journalistieke vragen over zijn levensverhaal niet.
Als een nieuwsorganisatie iemand jarenlang een groot podium geeft en diens verhaal telkens opnieuw vertelt, mag worden verwacht dat ze ook grondig kijkt naar de feiten wanneer dat verhaal begint te wankelen. Dat is de kern van de kritiek die The Spectator nu op de BBC uit.
De Britse openbare omroep heeft zich tot dusver niet verontschuldigd voor de manier waarop ze Ardays levensverhaal jarenlang bracht. Evenmin heeft ze erkend dat bepaalde beweringen onvoldoende werden gecontroleerd. Daardoor gaat de affaire niet langer alleen over Jason Arday. Ook de rol van de media en instellingen die hem jarenlang als een uitzonderlijk succesverhaal presenteerden, ligt onder het vergrootglas.
